34 erfgoedprojecten in Vlaams-Brabant wachten op steun, vierkantshoeve Ten Trappen (Hoeilaart) en Lipsiushuis (Overijse) schrijnende voorbeelden

VLAAMS BRABANT/HOEILAART/OVERIJSE - In Vlaams-Brabant staan vandaag 34 erfgoedprojecten op de wachtlijst voor een bijzondere premie en restauratiepremie, zonder duidelijkheid over wanneer ze steun kunnen krijgen. “De inzet voor erfgoed in onze regio is groot, maar eigenaars hebben nood aan meer zekerheid en voorspelbaarheid. Zeker in de Vlaamse Rand en de Zennevallei moeten projecten tijdig vooruit kunnen,” zegt Vlaams fractievoorzitter Peter Van Rompuy (CD&V).

Zowel Hoeilaart als Overijse staan al decennia in die wachtlijst. Stilaan rijst de vraag of vierkantshoeve Ten Trappen en het Justus Lipsiushuis eigenlijk nog te redden vallen. De hoeve in de gelijknamige straat in de wijk Ten Trappen is er het ergst aan toe al gaat het toch wel om zeer bijzonder en uniek erfgoed. Met de jaren werd er een villawijk omheen gebouwd. De vervallen muren grenzen meteen aan de percelen van de buren die er fraaie villa's en dito tuinen aanlegden. Bedoeling is ook dat de hoeve meteen een nieuwe bestemming zou krijgen.

Wat we ons daarbij moeten voorstellen, weten we niet. De Hoevelaan is nogal smal, ligt verdoken en afgelegen en het ontbreekt er aan vrije grond in de buurt om er parkeerruimte onder te brengen. Dat brengt openbaar bezoek aan de site onmogelijk als we richting horeca of museale functie denken. Het hof is een 18de-eeuwse Brabantse vierkantshoeve met vier vleugels gegroepeerd rond een ruime binnenplaats waaronder een typisch asymmetrische langsschuur. De omgeving wordt gekarakteriseerd door verkavelingen met vrijstaande eengezinswoningen vanaf de jaren 1960 (verkavelingsvergunning van 4 juni 1963).

Stilstand

Een paar kilometer verderop, in het centrum van Overijse, staat dan weer het Justus Lipsiushuis sinds jaar en dag te zieletogen. Het pand situeert zich bovendien in een tot de verbeelding sprekende tuin. Ook daar is stilstand te merken al zouden er in de loop der jaren enige dakwerken zijn uitgevoerd. De locatie krijgt zo goed als geen aandacht (meer). Je kan de weelderige tuin nog steeds betreden en er staat een picknickbank maar erg uitnodigend oogt het niet. Jammer want elke vierkante meter is er spreekwoordelijk goud waard. Je zal over zulks maar beschikken als gemeente. De plek staat in schril contrast met het herwonnen park van het Groothuys daar vlakbij.

Vlaams fractievoorzitter Peter Van Rompuy (cd&v) kaart nu 34 erfgoedprojecten aan die dringend aandacht moeten krijgen. In onze regio moet werk gemaakt worden van de heropstanding van hogervermelde hoeve en huis.

De wachttijden bleven te lang aanslepen en er kwam spreekwoordelijk geen schot in de betreffende dossiers. Voor grotere restauratiedossiers – via restauratiepremies en erfgoedpremies volgens de bijzondere procedure – loopt de wachttijd in Vlaanderen op tot gemiddeld 8 jaar in 2025. 'Ook in Vlaams-Brabant staan momenteel nog verschillende projecten op die wachtlijst, verspreid over de provincie, zonder concrete timing voor toekenning', aldus Van Rompuy. 'Zo staan voor onze regio onder andere Dilbeek – Sint-Ambrosiuskerk (fase 3: interieur), Sint-Pieters-Leeuw – Sint-Pieter-en-Pauluskerk (fase 4: restauratie interieur) en Drogenbos – Sint-Niklaaskerk (fase 2: restauratie interieur) op deze wachtlijst'.

Wachttijden

Van Rompuy: 'Voor de eenvoudigere subsidieoproepen, die gebruikt worden voor kleinschalige of minder complexe onderhouds- en restauratiewerken aan beschermd erfgoed schommelen de wachttijden in 2025 tussen 33 en 144 dagen. De vraag naar steun is hoog, met in 2025 188 aanvragen via de standaardprocedure en 50 onderzoekspremies in Vlaams-Brabant. Zo zijn in 2025 onder andere dossiers ingediend voor Beersel – Kasteel van Huizingen (dakwerken), Dilbeek – Watermolen van Pede (instandhoudingswerken) en Halle – Mouterij Van Roye (instandhoudingswerken)'.

De Vlaamse overheid zet stappen om de historische wachtlijst af te bouwen en kende het voorbije jaar ook heel wat premies toe in Vlaams-Brabant. Volgens Van Rompuy blijft het belangrijk om verder te werken aan een vlotte behandeling van dossiers. 'Het is positief dat er vooruitgang wordt geboekt, maar tegelijk zien we dat de vraag groot blijft. Het is belangrijk om het systeem verder te versterken, zodat eigenaars en lokale besturen sneller duidelijkheid krijgen,' besluit Van Rompuy.

(Foto's © Michel Van Mullem)